نام‌ها و القاب رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در آیات قرآن کریم

(1) لقب مبارک: «العَالِم» — دانا

وَ لَوْ لَا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكَ وَ رَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَ مَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَ مَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ وَ أَنْزَلَ اللهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ عَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ وَ كَانَ فَضْلُ اللهِ عَلَيْكَ عَظِيماً

اگر فضل و رحمت خدا بر تو نبود، گروهی از آنان تصمیم داشتند تو را گمراه کنند؛ در حالی که جز خودشان را گمراه نمی‌کنند و هیچ زیانی نمی‌توانند به تو برسانند. خداوند کتاب و حکمت را بر تو نازل کرد و آنچه را نمی‌دانستی به تو آموخت، و فضل خداوند بر تو همواره بزرگ بوده است.

سوره نساء، آیه 113

امام رضا (عليه السلام):

إِنَّ الْأَنْبِیَاءَ وَ الْأَئِمَّةَ یُوَفِّقُهُمُ اللَّهُ وَ یُؤْتِیهِمْ مِنْ مَخْزُونِ عِلْمِهِ وَ حِکَمِهِ مَا لَا یُؤْتِیهِ غَیْرَهُمْ

خداوند پیامبران و امامان را به توفیق الهی یاری می‌کند و از گنجینه‌های پنهان علم و حکمت خود، چیزهایی به آنان عطا می‌کند که به دیگران عطا نمی‌کند.

📚 منابع: الکافی، ج 1، ص 201 / بحارالأنوار، ج 25، ص 127 / الاحتجاج، ج 2، ص 436 / الأمالی شیخ صدوق، ص 677 / کمال‌الدین، ج 2، ص 678

(2) لقب مبارک: «اَلْحَاكِمُ» — داور و حاکم

فَلَا وَ رَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً

نه، سوگند به پروردگارت! آنان حقیقتاً ایمان نمی‌آورند مگر آنکه در اختلافاتی که میانشان پیش می‌آید، تو را داور قرار دهند؛ سپس در دل خود نسبت به حکم تو هیچ ناراحتی احساس نکنند و کاملاً تسلیم باشند.

سوره نساء، آیه 65

امام صادق (عليه السلام)، به نقل از عبدالله کاهلی:

لَوْ أَنَّ قَوْماً عَبَدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ لَا شَرِیکَ لَهُ ... ثُمَّ قَالُوا لِشَیْءٍ صَنَعَهُ اللَّهُ أَوْ صَنَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) أَلَّا صَنَعَ خِلَافَ الَّذِی صَنَعَ ... لَکَانُوا بِذَلِکَ مُشْرِکِینَ

اگر گروهی تنها خداوند را عبادت کنند و شریکی برای او قرار ندهند، نماز برپا دارند، زکات بدهند، حج انجام دهند و ماه رمضان را روزه بگیرند، اما درباره کاری که خداوند یا رسول خدا (صلى الله عليه وآله) انجام داده است بگویند: «چرا برخلاف این عمل نکرد؟» به سبب همین سخن، مشرک خواهند بود.

📚 منابع: الکافی، ج 1، ص 390 / بحارالأنوار، ج 2، ص 205 / المحاسن، ج 1، ص 271 / بصائرالدرجات، ص 520 / تفسیر عیاشی، ج 1، ص 255 / مستدرک الوسائل، ج 18، ص 184

(3) لقب مبارک: «اَلْخَاتَمُ» — خاتم پیامبران

مَا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَ لَكِنْ رَسُولَ اللهِ وَ خَاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ كَانَ اللهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً

محمد، پدر هیچ‌یک از مردان شما نیست، بلکه رسول خدا و خاتم و آخرین پیامبران است، و خداوند به همه چیز داناست.

سوره احزاب

رسول خدا (صلى الله عليه وآله):

إِنَّمَا مَثَلِی فِی الْأَنْبِیَاءِ کَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَی دَاراً فَأَکْمَلَهَا وَ حَسَّنَهَا إِلَّا مَوْضِعَ لَبِنَةٍ ... فَأَنَا مَوْضِعُ اللَّبِنَةِ، خُتِمَ بِیَ الْأَنْبِیَاءُ

مَثَل من در میان پیامبران، مانند مردی است که خانه‌ای بنا کرد و آن را کامل و زیبا ساخت، جز جای یک آجر. من همان جای آن آجر هستم و به وسیله من سلسله پیامبران به پایان رسید.

(این روایت در صحیح بخاری و مسلم نیز نقل شده است.)

📚 منابع: نورالثقلین، ج 4، ص 285 / کنزالدقائق و بحرالغرائب، ج 10، ص 400

(4) لقب مبارک: «ألشَّاهِدُ» — شاهد

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً

ای پیامبر! ما تو را به عنوان شاهد، بشارت‌دهنده و هشداردهنده فرستادیم.

سوره احزاب، آیه 45

امام حسن مجتبی (عليه السلام):

أَمَّا الشَّاهِدُ فَمُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ أَمَّا الْمَشْهُودُ فَیَوْمُ الْقِیَامَةِ

منظور از «شاهد»، حضرت محمد (صلى الله عليه وآله) است و «مشهود» به روز قیامت اشاره دارد.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 43، ص 345 / کشف‌الغمة، ج 1، ص 543

(5) لقب مبارک: «طه»

طه * مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى

ما قرآن را بر تو نازل نکردیم تا خود را به سختی بیندازی.

سوره طه، آیات 1–2

امام صادق (عليه السلام)، به نقل از سفیان بن سعید ثوری:

وَ أَمَّا طه فَاسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) وَ مَعْنَاهُ یَا طَالِبَ الْحَقِّ الْهَادِیَ إِلَیْهِ

«طه» یکی از نام‌های پیامبر (صلى الله عليه وآله) است و معنای آن چنین است: «ای جوینده حق و هدایت‌کننده به سوی آن.»

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 89، ص 373 / معانی‌الأخبار، ص 22 / نورالثقلین، ج 3، ص 367

(6) لقب مبارک: «اَلشَّاكِرُ» — شکرگزار

شَاكِراً لِأَنْعُمِهِ اجْتَبَاهُ وَ هَدَاهُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ * وَ آتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

او شکرگزار نعمت‌های خدا بود. خداوند او را برگزید و به راهی راست هدایت کرد. و در دنیا به او نیکی عطا کردیم و در آخرت نیز بی‌تردید از صالحان خواهد بود.

سوره نحل، آیات 121–122

امام باقر (عليه السلام):

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اجْتَبَاهُ وَ هَدَاهُ إِلَی صِرَاطٍ مُسْتَقِیمٍ

گواهی می‌دهم که معبودی جز خدا نیست، و گواهی می‌دهم که محمد (صلى الله عليه وآله) بنده و فرستاده اوست. خداوند او را برگزید و به راهی راست هدایت کرد.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 46، ص 347 / الکافی، ج 8، ص 349 / عوالم العلوم، ج 19، ص 303

(7) لقب مبارک: «اَلْمُجَاهِدُ» — مجاهد

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنَافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ

ای پیامبر! با کافران و منافقان جهاد کن و در برابر آنان استوار و سخت باش. جایگاه آنان جهنم است و چه بد سرانجامی است.

سوره توبه، آیه 73 و سوره تحریم، آیه 9

يَا أَيُّهَا اَلنَّبِيُّ جَاهِدِ اَلْكُفَّارَ وَ اَلْمُنَافِقِينَ؛ فَجَاهَدَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْكُفَّارَ فِي حَيَاتِهِ وَ أَمَرَ عَلِيّاً بِجِهَادِ اَلْمُنَافِقِينَ

پیامبر اکرم (صلى الله عليه وآله) در دوران زندگی خود با کافران جهاد کرد و امیرالمؤمنین علی (عليه السلام) را مأمور جهاد با منافقان نمود.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 41، ص 59 / المناقب، ج 2، ص 66

امام صادق (عليه السلام):

هَکَذَا نَزَلَتْ فَجَاهَدَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) الْکُفَّارَ وَ جَاهَدَ عَلِیٌّ (علیه السلام) الْمُنَافِقِینَ فَجَاهَدَ عَلِیٌّ (علیه السلام) جِهَادَ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله)

این آیه بدین صورت نازل شد: رسول خدا (صلى الله عليه وآله) با کافران جهاد کرد و علی (عليه السلام)، در ادامه جهاد رسول خدا، با منافقان جهاد نمود.

📚 منابع: تفسیر قمی، ج 2، ص 377 / بحارالأنوار، ج 29، ص 426

(8) لقب مبارک: «اَلصَّابِرُ» — شکیبا

وَ إِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوا بِمِثْلِ مَا عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ * وَ اصْبِرْ وَ مَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللهِ وَ لَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ لَا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ

و اگر مجازات می‌کنید، تنها به اندازه آنچه به شما آسیب رسیده است مجازات کنید؛ و اگر صبر کنید، بی‌تردید برای صابران بهتر است. شکیبا باش، و شکیبایی تو جز به یاری خدا نیست. بر آنان اندوهگین مباش و از نیرنگ‌هایی که می‌کنند دلگیر و تنگدل مشو.

سوره نحل، آیات 126–127

امام صادق (عليه السلام):

یَقُولُ لِنَبِیِّهِ (صلی الله علیه و آله) حِینَ مُثِّلَ بِحَمْزَةَ (رحمة الله علیه): وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَیْرٌ لِلصَّابِرِینَ فَصَبَرَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ لَمْ یُعَاقِبْ

هنگامی که بدن حمزه (رحمة الله عليه) مُثله شد، خداوند با این آیه پیامبر خود را مخاطب قرار داد. رسول خدا (صلى الله عليه وآله) نیز به سبب این فرمان صبر کرد و مقابله به مثل ننمود.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 47، ص 298 / اقبال‌الأعمال، ص 578 / مستدرک الوسائل، ج 2، ص 415

(9) لقب مبارک: «اَلرَّاضِي» — خشنود

فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا

پس بر آنچه می‌گویند صبر کن و پیش از طلوع خورشید و پیش از غروب آن، پروردگارت را با ستایش تسبیح گوی، تا به نعمت‌های الهی خشنود شوی.

سوره طه، آیه 130

امام صادق (عليه السلام):

اصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) مِنْ تَکْذِیبِهِمْ إِیَّاکَ فَإِنِّی مُنْتَقِمٌ مِنْهُمْ بِرَجُلٍ مِنْکَ وَ هُوَ قَائِمِی

یعنی: ای محمد! بر تکذیب آنان نسبت به تو صبر کن؛ زیرا من به وسیله مردی از نسل تو از آنان انتقام خواهم گرفت، و او قائم من (عليه السلام) است.

📚 منبع: بحارالأنوار، ج 24، ص 220

امام باقر (عليه السلام):

فَاصْبِرْ عَلی ما یَقُولُونَ: دَفْعِهِمْ وَلَایَةَ امیرالمؤمنین (علیه السلام)

یعنی: ای پیامبر، در برابر انکار آنان نسبت به ولایت امیرالمؤمنین (عليه السلام) صبر کن.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 39، ص 262 / المناقب، ج 3، ص 206

(10) لقب مبارک: «اَلدَّاعِي» — دعوت‌کننده

وَ دَاعِياً إِلَى اللهِ بِإِذْنِهِ وَ سِرَاجاً مُنِيراً

و تو را به اذن خداوند، دعوت‌کننده به سوی او و چراغی نورانی قرار دادیم.

سوره احزاب، آیه 46

رسول خدا (صلى الله عليه وآله)، خطاب به ابوذر:

إِنَّ أَوَّلَ عِبَادَةِ اللَّهِ الْمَعْرِفَةُ بِهِ ... ثُمَّ الْإِیمَانُ بِی وَ الْإِقْرَارُ بِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَی أَرْسَلَنِی إِلَی کَافَّةِ النَّاسِ بَشِیراً وَ نَذِیراً وَ داعِیاً إِلَی اللهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِیراً

نخستین مرحله عبادت خداوند، شناخت اوست ... سپس ایمان به من و اقرار به این حقیقت که خداوند متعال مرا برای همه مردم، به عنوان بشارت‌دهنده، هشداردهنده، دعوت‌کننده به سوی خدا به اذن او و چراغی نورانی فرستاده است.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 74، ص 75 / مکارم‌الأخلاق، ج 1، ص 458

امام باقر (عليه السلام)، در نقل خطبه‌ای از امیرالمؤمنین:

أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) عَبْدُهُ الْمُصْطَفَی وَ رَسُولُهُ الْمُجْتَبَی ... دَاعِیاً إِلَیْهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِیراً

گواهی می‌دهم که محمد (صلى الله عليه وآله) بنده برگزیده و رسول منتخب اوست؛ همان کسی که پروردگار او را به اذن خویش دعوت‌کننده به سوی خود و چراغی نورانی قرار داد.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 86، ص 234 / مصباح المتهجد، ج 1، ص 384

(11) لقب مبارک: «اَلْهَادِي» — هدایت‌کننده

وَ كَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنَا ... وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

و این‌گونه روحی از فرمان خود را به تو وحی کردیم ... و به‌راستی تو مردم را به راهی راست هدایت می‌کنی.

سوره شوری، آیه 52

امام باقر (عليه السلام):

وَ إِنَّکَ لَتَهْدِی إِلی صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ یَعْنِی أَنَّکَ لَتَأْمُرُ بِوَلَایَةِ عَلِیٍّ (علیه السلام) وَ تَدْعُو إِلَیْهَا وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) هُوَ الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِیمُ

خداوند به پیامبر خود فرمود: تو مردم را به پذیرش ولایت علی (عليه السلام) فرمان می‌دهی و آنان را به سوی آن دعوت می‌کنی، و علی (عليه السلام) همان صراط مستقیم است.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 35، ص 367 / تفسیر قمی، ج 2، ص 280

(12) لقب مبارک: «اَلتَّالِي» — تلاوت‌کننده

هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولاً مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَ الْحِكْمَةَ

او کسی است که در میان امّیّین، پیامبری از خودشان برانگیخت که آیات خدا را بر آنان تلاوت می‌کند، آنان را پاک می‌سازد و کتاب و حکمت را به آنان می‌آموزد.

سوره جمعه، آیه 2

امام صادق (عليه السلام):

إِنَّ النَّبِیَّ (صلی الله علیه و آله) کَانَ یَقْرَأُ وَ یَکْتُبُ وَ یَقْرَأُ مَا لَمْ یُکْتَبْ

پیامبر (صلى الله عليه وآله) توانایی خواندن و نوشتن داشت و حتی آنچه هنوز نوشته نشده بود را نیز می‌خواند.

📚 منابع: بصائرالدرجات، ج 1، ص 27 / البرهان، ج 5، ص 375 / بحارالأنوار، ج 16، ص 134

(13) لقب مبارک: «اَلنَّاهِي» — نهی‌کننده

مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ مَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللهَ إِنَّ اللهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

آنچه رسول خدا به شما می‌دهد، بگیرید و از آنچه شما را نهی می‌کند، دوری کنید. از خدا پروا داشته باشید، زیرا خداوند سخت‌کیفر است.

سوره حشر، آیه 7

امام صادق (عليه السلام):

إِنَّ اللَّهَ عزّوجلّ أَدَّبَ رَسُولَهُ حَتَّی قَوَّمَهُ عَلَی مَا أَرَادَ ثُمَّ فَوَّضَ إِلَیْهِ ... فَمَا فَوَّضَ اللَّهُ إِلَی رَسُولِهِ فَقَدْ فَوَّضَهُ إِلَیْنَا

خداوند عزوجل رسول خود را تربیت کرد تا او را آن‌گونه که می‌خواست به کمال رساند، سپس امور را به او واگذار کرد ... و هر آنچه خداوند به رسول خود واگذار نمود، رسول خدا آن را به ما اهل‌بیت واگذار کرده است.

📚 منابع: الکافی، ج 1، ص 268 / بحارالأنوار، ج 17، ص 6

امام باقر (عليه السلام):

إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) عَبْداً فَأَدَّبَهُ حَتَّی إِذَا بَلَغَ أَرْبَعِینَ سَنَةً أَوْحَی إِلَیْهِ وَ فَوَّضَ إِلَیْهِ الْأَشْیَاءَ

خداوند به پیامبر (صلى الله عليه وآله) اختیار امور بندگان خود را عطا کرد تا روشن شود که بندگان چگونه از او اطاعت می‌کنند.

📚 منابع: بصائرالدرجات، ص 378 / بحارالأنوار، ج 25، ص 331

(14) لقب مبارک: «اَلْآمِرُ» — فرمان‌دهنده

وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقاً نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى

خانواده خود را به نماز فرمان بده و خود نیز بر آن پایدار باش. ما از تو روزی نمی‌خواهیم؛ بلکه ما تو را روزی می‌دهیم، و سرانجام نیک از آنِ اهل تقواست.

سوره طه، آیه 132

امام باقر (عليه السلام):

فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَهُ أَنْ یَخُصَّ أَهْلَهُ دُونَ النَّاسِ لِیَعْلَمَ النَّاسُ أَنَّ لِأَهْلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) عِنْدَ اللَّهِ مَنْزِلَةً خَاصَّةً لَیْسَتْ لِلنَّاسِ

خداوند به پیامبر فرمان داد که خانواده خود را از دیگر مردم متمایز سازد، تا مردم بدانند خاندان محمد (صلى الله عليه وآله) نزد خداوند جایگاه ویژه‌ای دارند که دیگران از آن برخوردار نیستند.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 35، ص 237 / عوالی‌اللآلی، ج 2، ص 22

(15) لقب مبارک: «اَلصَّادِعُ» — آشکارا اعلام‌کننده

فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ

پس آنچه را به آن مأمور شده‌ای آشکارا اعلام کن و از مشرکان روی بگردان.

سوره حجر، آیه 94

امام صادق (عليه السلام):

اکْتَتَمَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) بِمَکَّةَ مُخْتَفِیاً خَائِفاً خَمْسَ سِنِینَ ... ثُمَّ أَمَرَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یَصْدَعَ بِمَا أُمِرَ بِهِ فَظَهَرَ رَسُولُ اللَّهِ وَ أَظْهَرَ أَمْرَهُ

رسول خدا (صلى الله عليه وآله) به مدت پنج سال در مکه، پنهانی و در حالت خوف به سر برد. سپس خداوند عزوجل به او فرمان داد آنچه را مأمور شده بود آشکارا اعلام کند؛ پس رسول خدا آشکار شد و دعوت خود را علنی ساخت.

📚 منابع: کمال‌الدین، ج 2، ص 344 / البرهان، ج 3، ص 389 / بحارالأنوار، ج 18، ص 176

امام صادق (عليه السلام):

قِیلَ لِلنَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله): فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ فِی أَمْرِ عَلِیٍّ (علیه السلام) فَإِنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ

به پیامبر (صلى الله عليه وآله) گفته شد: آنچه درباره علی (عليه السلام) به آن مأمور شده‌ای، آشکارا اعلام کن؛ زیرا این حقیقتی از جانب پروردگار توست.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 23، ص 381 / البرهان، ج 3، ص 631 / تأویل الآیات، ج 1، ص 286

(16) لقب مبارک: «اَلصَّادِقُ» — راستگو

ص، وَ الْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ

صاد. سوگند به قرآن که دارای ذکر و یادآوری است.

سوره ص، آیه 1

(17) لقب مبارک: «اَلْقَانِتُ» — عبادت‌کننده و فرمانبردار

أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاءَ اللَّيْلِ سَاجِداً وَ قَائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ

آیا کسی که در ساعات شب با خضوع عبادت می‌کند، گاه در سجده و گاه ایستاده، از آخرت بیم دارد و به رحمت پروردگارش امیدوار است، مانند کسی است که چنین نیست؟

سوره زمر، آیه 9

(18) لقب مبارک: «اَلْحَافِظُ» — محافظ

لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللهِ

برای هر شخص، نگهبانانی پی‌درپی از پیش رو و پشت سر او هستند که به فرمان خداوند از او محافظت می‌کنند.

سوره رعد، آیه 11

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 16، ص 101 / المناقب، ج 1، ص 150

(19) لقب مبارک: «اَلْعَظِيمُ» — بزرگ و عظیم

وَ إِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ

و بی‌تردید تو دارای اخلاقی بزرگ و عظیم هستی.

سوره قلم، آیه 4

امام صادق (عليه السلام)، به نقل از فضیل بن یسار:

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ أَدَّبَ نَبِیَّهُ فَأَحْسَنَ أَدَبَهُ فَلَمَّا أَکْمَلَ لَهُ الْأَدَبَ قَالَ إِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظِیمٍ ثُمَّ فَوَّضَ إِلَیْهِ أَمْرَ الدِّینِ وَ الْأُمَّةِ

خداوند عزوجل پیامبر خود را تربیت کرد و نیکوترین تربیت را درباره او به کار برد. هنگامی که تربیت او را به کمال رساند، فرمود: «به‌راستی تو بر اخلاقی عظیم هستی.» سپس امور دین و امت را به او واگذار کرد.

📚 منابع: الکافی، ج 1، ص 266 / بحارالأنوار، ج 17، ص 4

(21) لقب مبارک: «اَلْكَرِيمُ» — کریم و بزرگوار

إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ

به‌راستی این سخنی است که توسط فرستاده‌ای بزرگوار ابلاغ شده است.

سوره تکویر، آیه 19

امیرالمؤمنین علی (عليه السلام):

إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی أَنْزَلَ الْقُرْآنَ عَلَی سَبْعَةِ أَقْسَامٍ ... فَأَفْضَلُ الْأَنْبِیَاءِ الْخَمْسَةُ وَ أَفْضَلُ الْخَمْسَةِ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله)

خداوند تبارک و تعالی قرآن را در هفت بخش نازل فرمود ... برترین پیامبران، آن پنج پیامبر هستند و برترین آن پنج، حضرت محمد (صلى الله عليه وآله) است.

📚 منبع: بحارالأنوار، ج 90، ص 87

(22) لقب مبارک: «اَلرَّحيمُ» — مهربان و رحیم

لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ

به‌راستی پیامبری از میان خودتان به سوی شما آمده است؛ رنج و سختی شما بر او دشوار است، نسبت به شما بسیار دلسوز است و نسبت به مؤمنان رئوف و مهربان است.

سوره توبه، آیه 128

پیامبر اکرم (صلى الله عليه وآله)، خطاب به عبدالله بن سلام:

خداوند مرا به رأفت و رحمت ستوده و در قرآن فرموده است:

لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ ... رَؤُفٌ رَحِیم

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 9، ص 291 / الاحتجاج، ج 1، ص 49

امیرالمؤمنین علی (عليه السلام)، به نقل از پیامبر:

حُبِّی خَالَطَ دِمَاءَ أُمَّتِی فَهُمْ یُؤْثِرُونِّی عَلَی الْآبَاءِ وَ عَلَی الْأُمَّهَاتِ وَ عَلَی أَنْفُسِهِمْ

محبت من با خون امت من آمیخته است؛ ازاین‌رو آنان مرا بر پدران، مادران و حتی بر خودشان مقدم می‌دارند.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 16، ص 341 / ارشادالقلوب، ج 2، ص 406

(23) لقب مبارک: «اَلْمُسْتَقِيمُ» — استوار و پایدار

فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَ مَنْ تَابَ مَعَكَ وَ لَا تَطْغَوْا إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

همان‌گونه که فرمان یافته‌ای، استوار باش و نیز کسانی که همراه تو به سوی خدا بازگشته‌اند. سرکشی نکنید؛ زیرا او به آنچه انجام می‌دهید بیناست.

سوره هود، آیه 112

رسول خدا (صلى الله عليه وآله):

شَیَّبَتْنِی هُودٌ. فَقِیلَ لَهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ: قَوْلُهُ فَاسْتَقِمْ کَما أُمِرْتَ

پیامبر فرمود: «سوره هود مرا پیر کرد.» از ایشان پرسیدند کدام بخش از سوره هود چنین اثری داشت؟ فرمود: سخن خداوند که می‌فرماید: «همان‌گونه که فرمان یافته‌ای استوار باش.»

📚 منبع: شرح نهج‌البلاغه، ج 11، ص 213

(24) لقب مبارک: «اَلْبَشِيرُ» — بشارت‌دهنده

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ لَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ

ما تو را به حق، بشارت‌دهنده و هشداردهنده فرستادیم، و تو درباره اهل دوزخ مورد سؤال قرار نخواهی گرفت.

سوره بقره، آیه 119

رسول خدا (صلى الله عليه وآله):

أَنَّ أَوَّلَ عِبَادَةِ اللَّهِ الْمَعْرِفَةُ بِهِ ... ثُمَّ الْإِیمَانُ بِی وَ الْإِقْرَارُ بِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَی أَرْسَلَنِی إِلَی کَافَّةِ النَّاسِ بَشِیراً وَ نَذِیراً

نخستین مرتبه عبادت خداوند، شناخت اوست ... سپس ایمان به من و اقرار به این حقیقت که خداوند متعال مرا برای همه مردم به عنوان بشارت‌دهنده و هشداردهنده فرستاده است.

📚 منبع: بحارالأنوار، ج 74، ص 75

(25) لقب مبارک: «اَلْعَزِيزُ» — عزیز و گرامی

لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ

به‌راستی پیامبری از میان خودتان به سوی شما آمده است و رنج و سختی شما بر او دشوار است.

سوره توبه، آیه 128

امیرالمؤمنین علی (عليه السلام):

فَمَنَّ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ عَلَیْکُمْ بِمُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) فَبَعَثَهُ إِلَیْکُمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِکُمْ ... فَکَانَ الرَّسُولُ إِلَیْکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ بِلِسَانِکُمْ فَعَلَّمَکُمُ الْکِتَابَ وَ الْحِکْمَةَ

خداوند عزوجل با فرستادن محمد (صلى الله عليه وآله) بر شما منت نهاد و او را به عنوان پیامبری از میان خودتان به سوی شما فرستاد ... پیامبری که از خود شما و هم‌زبان شما بود و کتاب، حکمت و سنت را به شما آموخت.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 33، ص 566 / الغارات، ج 1، ص 199

(26) لقب مبارک: «اَلْقَوِيُّ» — نیرومند

ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ

صاحب قدرت فراوان و دارای جایگاهی ارجمند نزد صاحب عرش.

سوره تکویر، آیه 20

در روایتی درباره آیه «وَ مَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ» آمده است:

قَالَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) لِجَبْرَئِیلَ (علیه السلام): هَلْ أَصَابَکَ مِنْ هَذِهِ الرَّحْمَةِ شَیْءٌ؟ قَالَ: نَعَمْ، إِنِّی کُنْتُ أَخْشَی عَاقِبَةَ الْأَمْرِ فَأَمِنْتُ بِکَ لَمَّا أَثْنَی عَلَیَّ بِقَوْلِهِ ذِی قُوَّةٍ عِنْدَ ذِی الْعَرْشِ مَکِینٍ

هنگامی که این آیه نازل شد، پیامبر (صلى الله عليه وآله) از جبرئیل (عليه السلام) پرسید: «آیا چیزی از این رحمت به تو نیز رسیده است؟» جبرئیل پاسخ داد: «آری. من از عاقبت کار خود بیم داشتم، اما به برکت تو ایمن شدم، هنگامی که خداوند مرا با این سخن ستود: صاحب قدرت و دارای جایگاهی ارجمند نزد صاحب عرش.»

📚 منبع: بحارالأنوار، ج 16، ص 306

(27) لقب مبارک: «اَلْمُسْتَغْفِرُ» — طلب‌کننده آمرزش

فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ

بدان که هیچ معبودی جز خداوند نیست، و برای گناه خود و برای مردان و زنان مؤمن طلب آمرزش کن.

سوره محمد، آیه 19

(28) لقب مبارک: «اَلْمُصَلِّي» — نمازگزار

إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ

ما به تو کوثر عطا کردیم. پس برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن. بی‌تردید دشمن توست که بی‌نسل و بریده خواهد بود.

سوره کوثر

(29) لقب مبارک: «اَلْمُصَدِّقُ» — تصدیق‌کننده

وَ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِمَا مَعَكُمْ وَ لَا تَكُونُوا أَوَّلَ كَافِرٍ بِهِ

به آنچه نازل کرده‌ام ایمان بیاورید؛ در حالی که آنچه را نزد شماست تصدیق می‌کند، و نخستین کسانی نباشید که آن را انکار می‌کنند.

سوره بقره، آیه 41

امام حسن عسکری (عليه السلام):

مُصَدِّقاً لِما مَعَکُمْ فَإِنَّ مَثَلَ هَذَا فِی کِتَابِکُمْ أَنَّ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) النَّبِیَّ سَیِّدُ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ الْمُؤَیَّدُ بِسَیِّدِ الْوَصِیِّینَ

نمونه این مطلب در کتاب شما ـ یعنی کتاب یهود ـ آن است که محمد (صلى الله عليه وآله)، پیامبر خدا، سرور اولین و آخرین است و به وسیله سرور اوصیا، علی (عليه السلام)، تأیید شده است.

📚 منابع: بحارالأنوار، ج 9، ص 178 / تأویل الآیات الظاهرة، ص 55

(30) لقب مبارک: «اَلْمُسَبِّحُ» — تسبیح‌کننده خداوند

وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُولُونَ * فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ

ما به‌خوبی می‌دانیم که سینه‌ات از آنچه آنان می‌گویند تنگ می‌شود. پس پروردگارت را همراه با ستایش تسبیح کن و از سجده‌کنندگان باش.

سوره حجر، آیات 97–98

امام صادق (عليه السلام):

إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بَعَثَ مُحَمَّداً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ، فَأَمَرَهُ بِالصَّبْرِ وَ اَلرِّفْقِ ... فَضَاقَ صَدْرُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ «وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ»

خداوند عزوجل حضرت محمد (صلى الله عليه وآله) را مبعوث کرد و او را به صبر و مدارا فرمان داد ... هنگامی که سینه مبارکش تنگ شد، خداوند بر او این آیه را نازل کرد: «ما به‌خوبی می‌دانیم که سینه‌ات از آنچه آنان می‌گویند تنگ می‌شود.»

📚 منابع: وسائل‌الشیعة، ج 15، ص 261 / الکافی، ج 2، ص 88 / بحارالأنوار، ج 68، ص 60

رسول خدا (صلى الله عليه وآله):

مَا أُوحِيَ إِلَيَّ أَنِ اِجْمَعِ اَلْمَالَ وَ كُنْ مِنَ اَلتَّاجِرِينَ وَ لَكِنْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنْ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ اَلسَّاجِدِينَ وَ اُعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ اَلْيَقِينُ

به من وحی نشد که مال گردآوری کنم و از بازرگانان باشم؛ بلکه به من وحی شد: «پروردگارت را با ستایش تسبیح کن، از سجده‌کنندگان باش و پروردگارت را عبادت کن تا یقین به سراغت آید.»

📚 منابع: روضةالواعظین، ج 2، ص 454 / بحارالأنوار، ج 69، ص 47